Filtre Balonu Nedir?

İnternetin amacı evrensel bir bilgi kütüphanesi sağlamak olmasına rağmen tabiri caiz ise birileri her geçen gün bizi kendi küçük evrenlerimize tıkıştırmaya çalışıyor. Bilgiye ulaşmanın amacı kendimizi geliştirip bakış açımızı genişletmek iken, filtre balonları yüzünden aynı alanlarda kendimizi daraltıp duruyoruz.

Algoritmalar ile ilgili videomda tavsiye motorlarının bilgi diyetimizi nasıl etkilediğinden bahsetmiştim, izlemediyseniz hemen göz atın derim çünkü bu video devam niteliği taşıyor.

Filtre balonları dijitalde herhangi bir konuya karşı olan bakış açımızı muazzam şekilde etkilerler.

Nasıl mı?

Sosyal medya platformlarındaki tavsiye motorlarının amacı ilgi duyduğumuz ve beğendiğimiz şeylere benzer içerikleri bizlere sunmaktır. Çünkü algoritmalar bize bu tarz içerikler sunarlarsa, daha fazla tıklayacağımızı, daha uzun süre izleyeceğimizi, daha çok yorum yapacağımızı ve en önemlisi daha fazla paylaşacağımızı öngörürler. Sonuç olarak da platformdaki etkileşimin maksimize edilmesi hedeflenir.

filtre balonu

Basitçe özet geçmek gerekirse, boks sporu ile ilgili bir kaç videosunu izledikten sonra Instagram size bu spor ile ilgili içerikleri sunmak isteyecektir veya komik videolara daldığınızda Facebook size daha fazla komik video içeriği önerecektir. Aynı şekilde tıklamadığınız şeylerle de ilgilenmediğinizi var sayarak bunları size göstermeyi bırakacaktır. Önerilen içerikler de emin olun ki komik videolardan öte, siyaset, din ve kültür gibi çok daha derin konular ile ilgili olabilirler.

E peki problem ne?

İnternetteki tüm platform ve sitelerin size sadece ilgilenip hoşunuza giden ve arkasında durduğunuz görüşleri destekleyen içerikler sunduğunu hayal edin.

Bu durum uzun dönemde mevcut görüşlerinize daha da fanatik bir şekilde sarılmanıza ve hatta karşı görüşlerdeki insanlara olan tavrınızı bile şekillendirmede rol oynar. Kişiselleştirmenin her geçen gün artması ile ömür boyu internette “alakalı içerik” bombardımanına tutulan insanlar ise kendilerine sunulan içerikler neticesinde filtre balonlarına hapsolurlar.

filtre balonu

İnternetteki alternatif görüşlerden uzak kaldıkça ve onayladığınız şeyleri daha çok gördükçe de bakış açınız daralır ve ardından sorgulama yetisini kaybeden fanatiklere dönüşürsünüz.

Balonun içinde ne olduğunu görebilirsiniz fakat nelerin hariç tutulduğunu, hangi bilgilerin bizden gizlendiğini göremezsiniz, işte sıkıntı yaratan kısım da budur.

Aslına bakarsanız tüm suçu internete ve algoritmalara atmamamız gerekiyor. Filtre balonları oluşturmak insanların doğasında olan bir şeydir. Kendiniz ile benzer bakış açılarına ve dünya görüşlerine sahip olan insanları etrafınızda toplamak ve farklı görüş ile düşüncelere sahip olan kişileri dışlamak insan oğlunun binlerce yıllık alışkanlığıdır. Bu noktada da aslına bakarsanız filtre balonu dediğimiz şey algoritmaların yapay olarak bize empoze ettiği bir kavramdan çok doğal olarak gelişen bir süreçtir.

filtre balonları

Peki dijital platformların size balonunuz çerçevesinde içerikler sunmasının tek amacı etkileşimi arttırmak mı?

Hayır…

Facebook ve Instagram gibi platformların önemli bir gelir kaynağı içerisinde dönen reklamlardan. Bir önceki video anlattığım gibi de, reklam verenler reklamları oluştururken, demografi, lokasyon ve hatta ilgi alanları üzerinden çok spesifik hedeflemeler yapabilirler. Dijital reklamlara bu kadar yüksek bütçelerin ayrılmasının nedeni de şirketlere diledikleri kitlelere ulaşma imkanının sunulmasıdır.

Peki tüm kullanıcıların ilgi alanları ve bakış açıları sık sık değişirse, dijital platformlar reklam verenlere bu kadar nokta atışı hedeflemeler sunabilir mi?

Sunamazlar.

filtre balonları dijital

Bu yüzden kullanıcıların belli balonlara sıkıştırılıp sabitlenmeleri platformların işine gelir ve hedeflemelerin doğruluk payını arttırır.

Filtre balonları konusunda farkındalık edindiğinize göre, sizden istediğim şey ne internette ne de sosyal hayatınızda farklı fikirleri ve karşı görüşleri dışlayıp görmezden gelen mantalitelerden kendinizi arındırıp, araştırmacı ve sorgulayıcı bir bakış açısı ile yaşamanız. Aksi taktirde gerek kendi aksiyonlarınız gerekse dışarıdan gelen bu tarz yapay müdahaleler sonucunda daracık balonlarda dış dünyadan habersiz bir şekilde hayatınızı sürdürmek zorunda kalırsınız.

İçeriği Paylaşmaya Ne Dersin?

Burag Hançer

Usanmadan yapılan hatalar, çıkarılan onlarca ders ve bu süreçte gelişen bakış açılarım. İşte size Yirmilerim... Beni 3 dakikada tanımak için linke tıkla! Aşağıdaki sosyal medya hesaplarımdan da maceralarımı takip edebilirsin :)

2
Yorumlar

avatar
1000
Umut Çağdaş Coşkun
Umut Çağdaş Coşkun

Başka bir yazıda “echo chamber” olarak bahsediliyordu bu konudan, sanırım aynı şey.