Öğrenilmiş Çaresizlik – Learned Helplessness

Öğrenilmiş Çaresizlik Nedir?

Öğrenilmiş Çaresizlik, insanların veya hayvanların negatif bir durumdan kaçma ihtimalleri mevcutken, daha önceden şartlandıkları için bu durumdan kaçamayacaklarına inanmaları kondisyonuna verilen isimdir.

Bu yazının amacı öncelikle deneyler ve bulgular üzerinden öğrenilmiş çaresizlik kuramını anlamak, ardından da hayatımızdaki etkilerini inceleyerek kendimizi geliştirmek. Yazıyı tamamladıktan sonra sizleri birkaç zincirden azat etmeyi umuyorum.

Öğrenilmiş Çaresizlik Deneyleri

Öğrenilmiş Çaresizlik deneylerinin bir numaralı ismi olan Martin Seligman 1965 yılında konunun ilk deneyine imza atıyor. Çok fazla regülasyonun olmadığı o yıllarda Martin Seligman köpekler başka olmak üzere hayvanlara eziyet kıvamında deneyler yapıyor ve bu deneylerde değişik bulgulara tanıklık ediyor.

Martin, klasik koşullanma deneylerinin birinde köpeklere zil çalarak ve ardından da tasmalarından şok vererek, bir süre sonra sadece zil sesine tepki vermelerini sağlamayı başarıyor. Pavlov deneylerinden zaten bu koşullandırmayı biliyorsunuzdur. Deneyin ikinci aşamasında ise bu köpekleri resimdeki kutunun sol bölgesine yerleştiriyor ve zeminden elektrik şokları veriyor. Bu arada sağ bölgedeki zemin normal ve şoku yaymıyor. Köpekler sağ bölgeye atladıkları taktirde şoktan kolayca kurtulabilirler fakat köpeklerin hiçbiri diğer bölgeye atlamıyor.

öğrenilmiş çaresizlik

 

İlk deney ile bağlantı kurmak isteyen Martin, sıradan köpekleri alıp 2. deneye yerleştiriyor ve köpekler ilk şoku aldıkları gibi sağdaki güvenli bölgeye atlayıp şoktan kurtuluyorlar.

İki deney arasındaki ortam ve durum farklı olsa bile,ilk deneye maruz kalan ve şoktan kaçamayaklarını öğrenen köpekler okuduğunuz üzere ikinci deneyde aksiyon alma teşebbüsünde bile bulunmuyorlar.

Deney olarak sayılmasa da öğrenilmiş çaresizliğin diğer bir örneği sirklerdeki fillerin yetiştirilmesidir. Filler ufak yaşlarda büyük kazıklara bağlanarak kaçmaları imkansız kılınır. Yıllar geçer, filler büyür ve kazıklar ufalır fakat filler kaçmaya yeltenmezler.

Öğrenilmiş Çaresizlik Nedir

 

Evet üzücü bir resim farkındayım…

Bizler de aynen bu hayvanlar gibi çocukluğumuzdan beri bazı konularda gerek ailelerimiz gerek arkadaşlarımız gerek de sosyal çevremiz tarafından öğrenilmiş çaresizliğe sokularak zamanında başarısız olduğumuz konularda aradan yıllar geçse de cesaret kazanamıyoruz.

Ufakken hata yaptığınız veya başarısız olduğunuz konuları bir gözden geçirin, yıllar sonra cesaret edebildikleriniz oldu mu?

Yoksa farkında olmadan içinizdeki çekingenlik yıllar geçtikçe büyüdü mü?

Yapamayacağınıza inandırıldığınız şeylerden kaçına cesaret edebildiniz?

Yıllar boyunca defalarca kez kabuk değiştiren sizler, zamanında sizi kısıtlayan zincilerin çoğunu farkında olmasanız da koparmaya hazırsınız.

Yapmanız gereken tek şey bu zincirlerin farkında varmak.

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı buraya kadar okuduysan Kişisel Gelişim konusunda hevesli olduğun kesin. Peki kendini geliştirebileceğin bir Türkçe Youtube Kanalı olduğunu söylesek? Ayrıntılar için resme tıkla!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.