Pazarlamada Öngörülemeyen Ödül Psikolojisi

Yine ilk bakışta kafa karıştıran bir başlık ile karşınızdayım, panik yapmayın bir kaç cümle içinde bu kavrama ne kadar da aşina olduğunuzu anlayacaksınız. Öngörülemeyen Ödül ( Değişken Ödül ) kavramı 1950 yılında B.F. Skinner tarafından ortaya atılmıştır. Skinner fareler üzerine yaptığı desteklenmiş öğrenme gibi deneyler serisinde, farelere butonlara bastıkları taktirde onları peynir ile ödüllendirerek farklı davranış biçimlerini test etmiştir.

Standart deneylerde butona her bastığında eşit miktarda peynir ile ödüllendirilen fareler, karınlarını doyurana kadar butona basmayı öğrenmişlerdir. Öngörülemeyen Ödül testinde ise butona basmaları karşısında farelere az peynir, çok peynir veya hiç peynir gibi rastgele kombinasyonlar sunulmuştur. Bu durumda ise karınlarını doyurma fonksiyonundan öte farelerin paterni çözmeye çalışarak standart deneylerden çok daha fazla kere butona bastıkları tespit edilmiştir.

Çok güzel de farelerden bize ne?

İnsan beyninin çalışma prensibi de çok farklı değil aslında, beyin değişkenler arasında ilişkileri araştırıp paternler kurup çevremizi algılamamızı sağlar. Ateşe dokunursan elin yana, o zaman ateş sıcaktır ve sıcağa dokunmamalısın, bu kadar basit. Halen bu kadar basit düşündüğümüze inanmıyorsanız, Kargo Kültü yazım fikrinizi değiştirecektir.

Standart pazarlama tekniklerinin yavaş yavaş rafa kalkmaya başladığı bu dönemde de gün geçmiyor ki pazarlamacılar bize yeni taktikler ile saldırmasın. Standart pazarlamada vaat edilen ürünü kullanıp ödülü almaktı, yemeği ye karnın doysun, parfümü kullan güzel kok gibi basit bir mekanizma ile işliyordu süreç. Fakat rekabetin ve pazarlama gürültüsünün artması ile müşterileri kafalayıp markaya sadık kalmaları giderek zorlaştı. İşte Öngörülemeyen Ödül Psikolojisi de bu noktaya sahneye çıktı ve bir çok alanda hayatımıza dahil oldu.

 

Öngörülemeyen Ödül Psikolojisi Örnekleri

En güzel fiziksel örneklerden bir tanesi kumarhanelerdeki slot makineleridir. Sabit bir ödeme yaparak değişken bir ödül kazanma imkanı sunar size bu makineler. O kolu her çektiğinizde alternatif bir ödül kazanırsınız ve bağımlılık da bu nedenle oluşur. Sayısal Loto ve türevlerini de örnek gösterebiliriz fakat anında geri bildirim vermedikleri için tam olarak bu kategoriye koyamıyorum.

değişken ödüller

Oyun sektörünü takip ediyorsanız veya mobil oyunlarda vakit harcıyorsanız yeni bir trend gözünüze muhakkak çarpmıştır. Lootbox ( ganimet kutusu? ) denilen ödüllendirme sistemi çok oyunculu bütün oyunlarda piyasayı domine etmeye başladı. Oyun sırasında kazanılan bu ödül kutuları açılarak oyunculara farklı kategorilerde ödüller kazandırıyorlar.

Çok tanıdık gelmedi mi bu strateji?

Aynı şekilde oyuncular gerçek para ile oyun parası alabildikleri gibi istedikleri kategoride lootbox alıp rastgele ödüllere de sahip olabiliyorlar.

Çok çok tanıdık gelmedi mi bu taktik?

Son yıllarda koşulsuz bütün oyun şirketlerinin bu yöntemi kullanmaya başlaması hiç de şaşırtıcı değil. İnsanların rastgele ödüllere verdikleri abuk subuk tepkileri izlemek de ayrı bir zevk veriyor insana.

Öngörülemeyen Ödül Psikolojisi

Facebook veya Instagram hesabınızı hiç zaman zaman açıp ekranı azıcık aşağı çekip sayfayı yenilmeye çalışırken buldunuz mu kendinizi? Bu aksiyondan beklentiniz nedir? Size belirsiz bir içerik gösterilmesi veya hiç bir değişikliğin olmaması. Sosyal medyadaki bu yenileme fonksiyonu bile Öngörülemeyen Ödül Psikolojisine dayanmaktadır. İş yerindeyken mail kutunuzu yenilediğiniz olur mu hiç, e aynı durum o da.

ödül ve ceza sistemi

Ne ders çıkardık bu yazıdan?

Ödüllerin rastgele sunulduğu sistemlerden kaçınıyoruz bundan sonra, anlıyoruz ki bu tarz yöntemler farkında olmadan bizi manipüle edebiliyorlar. Aynı şekilde bağımlı olduğunuz ve çok sık tekrarladığınız şeylerin listesini çıkardığınız taktirde bu prensibin aktif olup olmadığını bir kontrol edin derim.

Bu tarz psikolojik zımbırtılar ilginizi çekiyorsa da Davranışsal İktisat yazılarıma kesin göz atın derim.

 

Haftalık Bülten

100 takipçiden 98'i tavsiye ediyor...

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı buraya kadar okuduysan Kişisel Gelişim konusunda hevesli olduğun kesin. Peki kendini geliştirebileceğin bir Türkçe Youtube Kanalı olduğunu söylesek? Ayrıntılar için resme tıkla!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.