Seyirci Kalma Etkisi- The Bystander Effect

Seyirci Kalma Etkisi yani The Bystander Effect etrafta ne kadar çok insan varsa, ortamda sıkıntı yaşayan kişiye müdahale/yardım edilme olasılığının o kadar düştüğünü öne sürer.

Hayatınızda acil bir durum ile karşı karşıya kaldığınızda ne kadar hızlı aksiyon alabilirsiniz?

Sokakta yaralı birini gördüğünüzde kalabalıkları yararak o kişiye yardım etmek için koşar mıydınız?

Herkesin bu sorulara karşı muhakkak bir cevabı vardır fakat bu durumlar ile gerçekten karşılaştığınız zaman vereceğiniz tepkiler büyük ölçüde bulunduğunuz ortama ve etrafınızdaki insanların davranışlarına bağlıdır.

Yapılan deneylere göre acil durumlarda vereceğimiz tepkiler, bu acil duruma tanıklık eden insanların sayısına göre değişiyor.

Nasıl mı oluyor, hadi gelin yapılan deneyler üzerinden zihnimizin bize ne çeşit oyunlar oynadığını inceleyelim.

Seyirci Kalma Etkisi Deneyleri

Bibb Latane ve John Darley tarafından yapılan bir deneyde katılımcılar 3 gruba ayrılıyor ve göstermelik birer anket doldurmaları rica ediliyor. Birinci odada tek bir katılımcı, ikinci odada 3 son odada ise 1 katılımcı ve iki sahte katılımcı olmak üzere 3 kişi bulunuyor.

Katılımcılar anketleri doldururken odanın altından hafifçe duman verilmeye başlanıyor. Peki 3 odayada konumlandırılmış katılımcılar buna nasıl tepki veriyorlar?

İlk odada tek başına olan katılımcıların %75’i dışarı çıkarak dumanı haber veriyor.

3 katılımcının olduğu 2. odada bu oran %38’e düşüyor.

3. odada ise 2 sahete katılımcı dumana göz atıp kafalarını geri çeviriyorlar ve diğer gerçek katılımcının tepki verme oranı %10 olarak ölçülüyor.

Seyirci Kalma Etkisi bystander effect

Sonuç olarak olaya tanık olan kişi sayısı arttıkça kişiler kendilerinde daha az sorumluluk hissederek hem diğerlerinin tepki vermesini bekliyor hem de herkes bu şekilde hissedip kimse tepki vermeyince total olarak verilen tepki sayısı azalıyor.

Geçen haberlerde adamın tekinin karısını sokakta hırpaladığını yayınlıyorlardı, annem haberi izlerken sinirlenerek o kadar insan dizilmiş mal mal izliyor kimse birşey yapmıyor diye yakınmıştı. Bu olay kısmen toplumumuzun öküzlüğünden kısmen de seyirci kalma etkisinden kaynaklanıyor. Herkes başkasından aksiyon beklediği için kimse tepki vermiyor.

Seyirci Kalma Etkisi konusu 1964 yılından Kitty Genovese isimli bir kadının New York şehrinde sokak ortasında öldürülmesinden sonra ortaya atılmıştır. Katil dakikalar boyunca sokakta kadını çığlıklar eşliğinde bıçakla kovalamış ve gürültüyü duyan onlarca sokak sakini olaya pencerelerinden ve balkonlarından tanık olmuşlardır. İşin acı yanı ise kadın yardım çığlıkları atmasına rağmen onlarca tanıktan ne polisi arayan ne de yardım eden kimse olmamış.

Tanıklar sorguya çekildiklerinde ise, “herkes camlardaydı elbet birisi arar diye düşündüm” tarzı cevaplar almışlar.

 

Peki neler öğrendik bu kavramdan?

Kalabalık yerlerde başınıza bir durum gelirse, diyelim ki başınız dönmeye başladı veya kalbiniz sıkıştı, sırf ortalığa haykırmak yerine tutup yakınınızdaki birini çekin ve ondan yardım isteyin, bir kişi yardıma koştuğu anda diğer insanlar da aynı tepkiyi verecektir.

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı buraya kadar okuduysan Kişisel Gelişim konusunda hevesli olduğun kesin. Peki kendini geliştirebileceğin bir Türkçe Youtube Kanalı olduğunu söylesek? Ayrıntılar için resme tıkla!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.